Του Δημήτρη Κωνσταντακόπουλου
8 Δεκεμβρίου 2025

Τις τελευταίες δεκαετίες και ιδίως μετά το 1996, έχουν αναπτυχθεί στην Ελλάδα διάφορα ρεύματα  «ιστορικού αναθεωρητισμού» της «αριστεράς» και του σημιτικού «εκσυγχρονισμού», στα οποία προστέθηκαν, ιδίως μετά το 2015, και διάφορα ρεύματα αναθεωρητισμού της δεξιάς και την άκρας δεξιάς, που, στο σύνολό τους, θέλουν με διάφορους τρόπους και από διαφορετικούς δρόμους, να διαστρεβλώσουν και να αντιστρέψουν ακόμα το νόημα της ελληνικής ιστορίας, ξεκινώντας τουλάχιστο από την Επανάσταση του 1821. O σκοπός του ιστορικού αυτού αναθεωρητισμού είναι να καταστήσει το νόημα της ελληνικής ιστορίας συμβατό με την παρακμή και κατάρρευση του ελλαδικού και κυπριακού κράτους και την αποικιοποίηση σε βάθος, την απορρόφηση Ελλάδας και Κύπρου, όχι από την Οθωμανική Αυτοκρατορία, όπως στο παρελθόν, αλλά από τον ολοκληρωτισμό της ανερχόμενης «Αυτοκρατορίας του Χρήματος», μια πορεία που, τυχόν ολοκληρούμενη, μας οδηγεί και σε μια «Ελλάδα χωρίς Έλληνες» (Μίκης Θεοδωράκης) και σε μια «Κύπρο χωρίς Έλληνες».

Οι αναθεωρητισμοί αυτοί είναι η αντανάκλαση, στον χώρο των ιδεών και της ιστοριογραφίας, της ελληνικής παρακμής και με τη σειρά τους την προετοιμάζουν και τη διευκολύνουν.

Παρά τον φαινομενικά αντίθετο χαρακτήρα τους και τα «αριστερά» και τα δεξιά ρεύματα ιστορικού αναθεωρητισμού συγκλίνουν σε μια βασική παραδοχή: την πολύ μεγάλη υποτίμηση της δυνατότητας του ελληνικού λαού να διαθέτει αυτόνομο, κάπως ανεξάρτητο και δημοκρατικό κράτος, την υποτίμηση των ηγετικών μορφών του ελληνικού αγώνα για ανεξαρτησία (από τον Κολοκοτρώνη έως τον Μακάριο) και των τεράστιων λαϊκών κινημάτων που σφράγισαν την ιστορία μας, από το ΕΑΜ στην ΕΟΚΑ, με ταυτόχρονο εξωραϊσμό των φορέων της ξένης εξάρτησης αντίστοιχα, από τον Μαυροκορδάτο μέχρι τη Χούντα και την ΕΟΚΑ Β’, τον Κληρίδη και τις δυνάμεις που υπέγραψαν τα αποικιακά Μνημόνια της Ελλάδας και της Κύπρου.

Ανεξάρτητα από τις άλλες διαφορές τους, είτε προέρχονται από την «αριστερά», είτε και από την άκρα δεξιά όλα αυτά τα ρεύματα συγκλίνουν σε ένα συμπέρασμα: Μόνοι μας δεν δυνάμεθα, πρέπει να κάνουμε ότι μας λένε οι ξένοι, Βρετανοί, Αμερικανοί, Ε.Ε. και Ισραήλ. Το πολύ-πολύ οι πολιτικοί μας να διαφέρουν ως προς το μείγμα των «νταβατζήδων» που προτιμάνε. Όσο για τους ολιγάρχες μας δεν έχουν προκαταλήψεις: συμπεριφέρονται στην πράξη, και αυτή είναι που μετράει, ως «νταβατζοσυλλέκτες», όποιος κι αν είναι ο «νταβατζής», αρκεί βέβαια να είναι εντός του δυτικού «μαντριού». Η πραγματική τους πατρίδα και αυτών και των περισσότερων πολιτικών μας δεν είναι η Ελλάδα αλλά η Αμερική.

Η εξάρτηση, όχι η ανεξαρτησία πηγή των ελληνικών δεινών

Η ελληνική ιστορία όμως είναι αψευδής μάρτυς του ότι, αν κάτι μας οδήγησε σε τεράστιες καταστροφές δεν ήταν η επιδίωξη της ανεξαρτησίας μας, αλλά αντίθετα η εξάρτησή μας. Όλες οι μεγάλες καταστροφές της νεότερης ελληνικής ιστορίας (Μικρασιατική, Εμφύλιος, Κυπριακή, Μνημονιακή) έγιναν όχι γιατί αντισταθήκαμε, όχι γιατί είπαμε «Όχι», αλλά γιατί υποταχτήκαμε και είπαμε «Ναι» στους Νταβατζήδες, τους «Προστάτες». Γι’ αυτό και οι φορείς της εξάρτησης και της υποτέλειας νιώθουν την ανάγκη να παραμορφώσουν την ελληνική ιστορία, να της αλλάξουνε το νόημα. Αυτή είναι η πηγή, ο λόγος που υπάρχουν όλα τα ρεύματα του «ιστορικού αναθεωρητισμού, «αριστερά», «εκσυγχρονιστικά» και δεξιά. Γιατί, αν η «αλήθεια είναι επαναστατική» (Γκράμσι), η «αντεπανάσταση» -η κατεδάφιση δηλαδή των δημοκρατικών, κοινωνικών και ανεξαρτησιακών κατακτήσεων του ελληνισμού, έχει ζωτική χρεία του ψέματος.

Παντού άλλωστε τα ίδια συμβαίνουν. Γι’ αυτόν τον λόγο το ΝΑΤΟ βομβάρδισε τους δημοσιογράφους στη Γιουγκοσλαβία, γι’ αυτόν ακριβώς το Ισραήλ, ηγέτης και αιχμή του δόρατος του παγκόσμιου νέο-ολοκληρωτισμού και νεοφασισμού στην πραγματικότητα, δολοφόνησε περισσότερους δημοσιογράφους σε δύο χρόνια από όσους σκοτώθηκαν  σε όλους τους πολέμους παγκοσμίως του 20ού αιώνα.

Για να γεμίσουμε την Ελλάδα και την Κύπρο αμερικανικές και ισραηλινές βάσεις, για να κάνουμε τα δύο κράτη προτεκτοράτα του ΝΑΤΟ και του Ισραήλ, πρέπει ασφαλώς να ξεχάσουμε τον ρόλο που έπαιξαν διαχρονικά εις βάρος μας αυτές οι δύο δυνάμεις, όπως και το ότι ενεθάρρυναν ή συνέδραμαν την όλη επιθετικότητα της Τουρκίας μετά το 1955.

Τέτοιος ιστορικός αναθεωρητισμός άλλωστε δεν εμφανίζεται μόνο στην ανάγνωση της ελληνικής ιστορίας, αλλά και της διεθνούς, με πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα τη διαστρέβλωση όλης της ιστορίας του 2ου Παγκοσμίου Πολέμου και του κολοσσιαίου ρόλου του Κόκκινου Στρατού και της ΕΣΣΔ στην ήττα του Χίτλερ και του Ναζισμού, όπως επίσης και των λαϊκών αντιστασιακών κινημάτων. Χρειάζεται ασφαλώς τέτοια διαστρέβλωση αν είναι να αναιρέσουμε τα πολιτικά και κοινωνικά αποτελέσματα από την ήττα του Φασισμού κι αν είναι να συμμαχήσουμε με τους Ουκρανούς νεοφασίστες, τους απόγονους του Στεπάν Μπαντέρα κατά της Ρωσίας.

Παρακμή της επιστήμης, προδοσία των διανοουμένων

Ένα εμπόδιο στον αναθεωρητισμό ήταν έως τώρα η ζωντανή μνήμη των ανθρώπων που έζησαν τουλάχιστο τα πρόσφατα γεγονότα. Είναι δύσκολο να πει κανείς σε κάποιον που θυμάται το 1974, τη χρονιά έναρξης της τωρινής φάσης της νεοελληνικής ιστορίας ότι οι Αμερικανοί είναι φίλοι μας ή ότι δεν έχουμε να χωρίσουμε τίποτα με τους φίλους μας τους Τούρκους. Ο καιρός όμως περνάει και οι γενιές απέρχονται. Οι νεότεροι είναι ακόμα πιο ευάλωτοι σε κάθε είδους προπαγάνδα και μάλιστα στο μέτρο που η πολιτική και πνευματική ζωή στην Ελλάδα έχει αγγίξει ένα πρωτοφανές ιστορικά χαμηλό. Οι ιστορικές σπουδές (όπως και ευρύτερα οι ανθρωπιστικές) στα πανεπιστήμιά μας έχουν παρακμάσει, με ελαχιστότατες εξαιρέσεις, μαζί με την επικράτηση ενός θετικιστικού, μεταμοντέρνου κατακερματισμού και μιας αποθέωσης του εμπειρισμού και του υποκειμενισμού που τους αφαιρεί το βασικό -ακόμα και όταν παρέμενε ανομολόγητο- κίνητρο όλων των μεγάλων ιστορικών, δηλαδή την αναζήτηση των αιτιακών σχέσεων και του νοήματος της ανθρώπινης ιστορίας.

Ανταποκρινόμενοι στην παράκληση διαφόρων φίλων παραθέτουμε λοιπόν στη συνέχεια ένα κατάλογο όσων εμείς τουλάχιστο θεωρούμε βασικούς σταθμούς στην εξέλιξη του Κυπριακού.

Από την επανάσταση του 1955 στις συμφωνίες του 1959

Το 1955 είναι η χρονιά που ξεκινάει ο εθνικοαπελευθερωτικός, αντιαποικιακός αγώνας της Κύπρου. Τον Σεπτέμβρη της ίδιας χρονιάς, οι τουρκικές αρχές πραγματοποιούν, με ενθάρρυνση και υπόδειξη των βρετανικών υπηρεσιών, το πογκρόμ των Ελλήνων της Κωνσταντινούπολης. Την ίδια χρονιά επίσης ένας ισραηλινός διπλωμάτης που επισκέπτεται την Αθήνα συμπεραίνει, στην έκθεση προς την κυβέρνησή του, ότι θα χρειαστεί στην Ελλάδα μια «κυβέρνηση που δεν θα δίνει λογαριασμό στο λαό», μια δικτατορία δηλαδή, για να «λυθεί» το κυπριακό. Την ίδια χρονιά το ελληνικό μετεμφυλιακό, δηλαδή απόλυτα υποτελές προς ΗΠΑ και Βρετανία καθεστώς αποδέχεται τη σύγκλιση από το Λονδίνο τριμερούς διεθνούς διάσκεψης για το κυπριακό, όπου συμμετέχει η αποικιακή δύναμη (Βρετανία), δεν συμμετέχουν οι επαναστατημένοι Κύπριοι και συμμετέχει η Τουρκία, παρόλο που είχε παραιτηθεί τελεσίδικα από οποιαδήποτε αξίωση στην Κύπρο με τη συνθήκη της Λωζάνης.

Μεταξύ 1956 και 1958 διεξάγεται σφοδρή πολιτική σύγκρουση στην Αθήνα μεταξύ Γεωργίου Παπανδρέου και Κωνσταντίνου Καραμανλή για το ποιος θα πάρει από την Ουάσιγκτον το «δαχτυλίδι». Η σύγκρουση καταλήγει στον εκλογικό θρίαμβο του δεύτερου και τον καταποντισμό του πρώτου στις εκλογές του1958. Λέγεται ότι σε αυτό το αποτέλεσμα συνέβαλαν παρασκηνιακά το Παλάτι και οι Αμερικανοί, γιατί ο Ντάλες πείσθηκε ότι ο Καραμανλής θα είναι «συνεργάσιμος» στο κυπριακό. Το 1958 ο πολιτικός ηγέτης του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα Αρχιεπίσκοπος Μακάριος παραιτείται της επιδίωξης της Ένωσης ελπίζοντας ότι θα του δώσουν τουλάχιστο σε αντάλλαγμα ένα ανεξάρτητο και κυρίαρχο κράτος (σύμφωνα με τον ιστορικό ηγέτη του ΑΚΕΛ Πλουτή Σέρβα, κατόπιν αμερικανικών πιέσεων).

Το 1959, η κυβέρνηση Καραμανλή-Αβέρωφ ασκεί αφόρητες πιέσεις και διατυπώνει ανοιχτές απειλές κατά του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου ώστε να υπογράψει τις συμφωνίες Ζυρίχης και Λονδίνου. Αν δεν υπογράψετε, «το αίμα επί των κεφαλών σας και επί των κεφαλών των τέκνων σας» απειλεί ο Ευάγγελος Αβέρωφ τους Κυπρίους αντιπροσώπους, μας λέει, σε μια συνέντευξη που μας παραχώρησε ο Βάσος Λυσσαρίδης, ο ένας από τους δύο αντιπροσώπους της ΕΟΚΑ στο Λονδίνο. Το αίμα όντως επέπεσε επί των κεφαλών των Κυπρίων και των τέκνων των, όχι όμως γιατί αρνήθηκαν, αλλά γιατί υπέγραψαν τις συμφωνίες.

Με τις συμφωνίες εγκαθιδρύεται στην Κύπρο ένα δυσλειτουργικό κράτος προορισμένο να διαλυθεί με εμφύλια σύρραξη και αναγνωρίζονται στην Τουρκία επεμβατικά δικαιώματα που θα χρησιμοποιήσει για να εισβάλει στο νησί το 1974. Στην Ελλάδα τις συμφωνίες καταγγέλλουν οι ηγέτες της Αριστεράς Ηλίας Ηλιού, που τις χαρακτηρίζει μάλιστα Ανταλκίδειο Ειρήνη και του Κέντρου Σοφοκλής Βενιζέλος. Αντίθετα τις υποστηρίζει ο Γεώργιος Παπανδρέου, ο κατ’ εξοχήν άνθρωπος των Βρετανών στην Ελλάδα.

Από το 1959 στο 1967

Το 1963-64, ξεσπάνε στην Κύπρο οι «διακοινοτικές ταραχές», η «τουρκανταρσία» όπως τη θεωρεί η κυπριακή κυβέρνηση,  πραξικόπημα της Τουρκίας κατά της νόμιμης κυβέρνησης. Η «τουρκανταρσία» καταστέλλεται με την αποφασιστική δράση ιδίως φιλικών προς τον Μακάριο ομάδων, όπως οι «κoκκινοσκούφηδες» του Βάσου Λυσσαρίδη που καταλαμβάνουν την κορυφή του Πενταδάκτυλου. Οι ομάδες του Λυσσαρίδη δεν επιτίθενται στους άμαχους Τουρκοκύπριους, όπως πράττουν οι ακροδεξιές ομάδες του Σαμψών. Όπως θα αποκαλυφθεί πολύ αργότερα και οι άνθρωποι του Ντενκτάς και η ελληνική «εθνικιστική» ακροδεξιά καθοδηγούνται στην πραγματικότητα από το ίδιο κέντρο, το διαβόητο, παράνομο ΝΑΤΟϊκό δίκτυο Gladio.

Όταν ο Αμερικανός υφυπουργός Εξωτερικών Τζoρτζ Μπολ,  επισκέπτεται την Κύπρο, ο Βρετανός αξιωματικός Μάρτιν Πάκαρντ τον παίρνει με ένα ελικόπτερο για να του εξηγήσει το έργο ειρήνευσης και συμφιλίωσης που είχε πραγματοποιήσει στην «Πράσινη Γραμμή». «Φανταστική δουλειά», του λέει ο Μπολ μόλις κατεβαίνουν από το ελικόπτερο. «Αλλά τα πήρες όλα στραβά. Κανένας δεν σούπε ότι η δουλειά μας εδώ δεν είναι η συμφιλίωσή τους αλλά η διχοτόμηση;» Ο Μπολ θα καταγραφεί στην ιστορία λέγοντας, για το Μακάριο, ότι «αυτός ο γιος της σκύλας πρέπει να σκοτωθεί για να γίνει κάτι στην Κύπρο».

Το 1964 ο Μακάριος στέλνει τον Βάσο Λυσσαρίδη στην ΕΣΣΔ για να αποσπάσει και αποσπά την υπόσχεση της Μόσχας (του Νικήτα Χρουστσόφ) ότι δεν πρόκειται να επιτρέψει εισβολή της Τουρκίας στην Κύπρο. Την ίδια χρονιά οι Αμερικανοί εμφανίζουν το «σχέδιο Άτσεσον» που προβλέπει μια μορφή «διπλής ένωσης» και την παραχώρηση του Καστελόριζου στην Τουρκία.

Όταν ο εκλεγείς στο μεταξύ λαοπρόβλητος πρωθυπουργός Γεώργιος Παπανδρέου διαμηνύει στον Αμερικανό πρόεδρο Λίντον Τζόνσον ότι η Ελλάδα είναι δημοκρατία και το κοινοβούλιό της δεν πρόκειται να δεχτεί, παραβιάζοντας το Σύνταγμα, να παραχωρήσει το Καστελόριζο, ο Τζόνσον του διαμηνύει «Γαμώ (Fuck) το Σύνταγμα, Γαμώ (Fuck) το κοινοβούλιό σου». (*)

Προετοιμάζοντας το «διπλό έγκλημα του ΝΑΤΟ» (πραξικόπημα και εισβολή)

Το λέει και το κάνει. Το 1965 ο Παπανδρέου ανατρέπεται με το βασιλικό πραξικόπημα του Κωνσταντίνου, τη βοήθεια των Αποστατών και βεβαίως του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη και την αδρή χρηματοδότησή τους από την αμερικανική πρεσβεία, ώστε να δοθεί ο αναγκαίος χρόνος για την προετοιμασία επιβολής της δικτατορίας τον Απρίλιο του 1967. Μια από τις πρώτες ενέργειες της αμερικανοκίνητης Χούντας ήταν να αποσύρει την ελληνική μεραρχία από το νησί, κάτι που θα διευκολύνει αποφασιστικά την τουρκική εισβολή, το 1974. Από το 1971, η Χούντα στέλνει τον Γρίβα στην Κύπρο και οργανώνει τον κυπριακό εμφύλιο για να ανατρέψει και δολοφονήσει τον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο.

Το 1974, Αμερικανοί πράκτορες (Αβρακώτος) και Ισραηλινοί συγγενείς του διαβεβαιώνουν τον δικτάτορα Ιωαννίδη, εξ αρχής δημιουργό της ΕΟΚΑ Β’, ότι δεν έχει τίποτα να φοβηθεί αν σκοτώσει τον Μακάριο, αντίθετα θα πραγματοποιήσει την Ένωση. (Ο Μίμης Ανδρουλάκης αποκάλυψε σε πρόσφατο βιβλίο του την εβραϊκή καταγωγή του Ιωαννίδη, αλλά δεν είμαστε σε θέση να πούμε αν αυτό είχε ή δεν είχε οποιαδήποτε σχέση με τον ρόλο που έπαιξε τελικά).  Αν στην Αθήνα κάνει κουμάντο ο Ιωαννίδης, στην Ουάσιγκτον κάνει κουμάντο ο Κίσινγκερ που συγκεντρώνει τεράστια εξουσία όντας ταυτόχρονα και υπουργός Εξωτερικών και σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας.

Φαίνεται ότι ο Κίσινγκερ δεν ενημέρωνε ούτε καν τον Πρόεδρο Νίξον για όσα έκανε στην Κύπρο. Ο Κίσινγκερ θεωρούσε προφανώς τόσο σημαντική την καταστροφή του κυπριακού κράτους και την εξόντωση του ηγέτη του, ώστε αγνόησε ακόμα και τον κίνδυνο να διαλύσει τη ΝΑ πτέρυγα του ΝΑΤΟ. Δεν μπορούμε φυσικά να γνωρίζουμε αν στο μυαλό του υπερτερούσαν τα κριτήρια του αμερικανικού ιμπεριαλισμού ή του σιωνισμού και ποια από τα δύο θεωρούσε πιο σημαντικά, ούτε θα μας τόλεγε ο ίδιος. Η επιδίωξή του πάντως ήταν να τα ταυτίσει, χωρίς να φανεί ότι το κάνει.

Χρησιμοποιώντας τη Χούντα ο Κίσινγκερ οργανώνει στην Κύπρο ένα πραξικόπημα που είναι το ακριβές αντίγραφο εκείνου που είχε οργανώσει το 1973 στη Χιλή. Όμως υπάρχει μια κρίσιμη διαφορά ανάμεσα στα δύο. Ο Αλιέντε δολοφονείται ενώ ο Μακάριος διασώζεται και μαζί το κράτος του. Διαφεύγει στο εξωτερικό και πιθανώς δεν θα επέστρεφε ποτέ στην Κύπρο αν δεν είχε αποτύχει η δολοφονική απόπειρα κατά του αρχηγού της κυπριακής αντίστασης σοσιαλιστή Βάσου Λυσσαρίδη τον Αύγουστο 1974.

Το κυπριακό κράτος επιβίωσε, έστω και ακρωτηριασμένο, από την επακολουθήσασα τουρκική εισβολή, στην οποία προσέφεραν το νομικό έρεισμα οι συμφωνίες Ζυρίχης και Λονδίνου και το αναγκαίο πολιτικό πρόσχημα και δικαιολογία το προηγηθέν πραξικόπημα της «ελληνικής» Δικτατορίας.

Εισβολή που δεν θα είχε πετύχει αν η CIA δεν έλεγχε ασφυκτικά τους Έλληνες αξιωματικούς, με αποτέλεσμα να μην υπάρξει καμμιά αντίδραση από τις ελληνικές ένοπλες δυνάμεις. Οι Τούρκοι δεν έκαναν απόβαση, αποβίβαση έκαναν στην Κύπρο.

Σχέδιο Ανάν και ισραηλινός εποικισμός: Κατάλυση του κυπριακού κράτους με «ειρηνικά» μέσα

Αλλά το θέμα της διάλυσης του κυπριακού κράτους δεν παύει να απασχολεί συνεχώς τους Αμερικανούς, τους Βρετανούς και τους Ισραηλινούς και να αντανακλάται σε διάφορα σχέδια «λύσης». Με δική τους πρωτοβουλία και τη συνδρομή Κώστα Σημίτη, Γιώργου Παπανδρέου, Γλαύκου Κληρίδη εμφανίζεται τελικά το 2002 το σχέδιο Ανάν που προβλέπει τον μετασχηματισμό της Κύπρου σε «μεταμοντέρνο προτεκτοράτο» ΗΠΑ, Βρετανίας και Ισραήλ, με ιδιαίτερα προνόμια για την Τουρκία.

Το σχέδιο αυτό απορρίπτεται με τεράστια πλειοψηφία από τον κυπριακό λαό στο δημοψήφισμα του 2004, δεν φεύγει όμως ποτέ από το τραπέζι των διαπραγματεύσεων, που συνεχίζονται πάντα στο πλαίσιο αυτού του σχεδίου, παρόλο που οι κυπριακές κυβερνήσεις έχουν μεριμνήσει να δημιουργήσουν την απόλυτη σύγχυση στον πληθυσμό για το τι ακριβώς επιδιώκουν και διαπραγματεύονται, κρυπτόμενες πίσω από ασαφείς φόρμουλες αποσδιόριστου περιεχομένου όπως η «διζωνική δικοινοτική ομοσπονδία».

Η μόνη γνωστή συγκεκριμενοποίηση της ιδέας αυτής της Ομοσπονδίας που γνωρίζουμε είναι το σχέδιο Ανάν, για το οποίο ο Δημήτρης Τσάτσος είπε ότι μόνο παράφρων θα μπορούσε να το συντάξει και ο Βαγγέλης Βενιζέλος ότι μπορεί κανείς να το ξετινάξει σε δύο λεπτά από πλευράς διεθνούς, ευρωπαϊκού και συνταγματικού δικαίου. Στο βιβλίο μας «Η Κύπρος σε παγίδα», (εκδ. Λιβάνη, 2008), έχουμε συγκεντρώσει έναν εντυπωσιακό κατάλογο από απόψεις Ελλήνων και ξένων νομικών για ένα από τα πιο εξωφρενικά νομικά κείμενα στην παγκόσμιο ιστορία, προάγγελο στην πραγματικότητα του Ολοκληρωτισμού που έρχεται διεθνώς.

Αν το δεχθεί η Τουρκία, Ελλάδα και Ελληνοκύπριοι ηγέτες θα συμφωνήσουν και αυτοί πιθανότατα, παραλείποντας βέβαια να το θέσουν ξανά σε δημοψήφισμα. Όπως έγραψε στο βιβλίο του «Η εξωτερική πολιτική της Ελλάδας στον 21ο αιώνα» (Καστανιώτης 2010) ο Νίκος Κοτζιάς, που υπηρέτησε διαδοχικά το ΚΚΕ (στην πιο σκληροπυρηνική, «σταλινική» εκδοχή του, το «ΠΑΣΟΚ» του Σημίτη και Γ. Παπανδρέου και τον Αλέξη Τσίπρα, το κύριο σφάλμα που έγινε στην Κύπρο ήταν ότι προβλέφθηκε δημοψήφισμα για το σχέδιο Ανάν!

Αλλά και αυτό να μη συμβεί, να μην γίνει δηλαδή δεκτό ένα τέτοιο σχέδιο η ελεύθερη Κύπρος μετατρέπεται τώρα ντε φακτο και με ταχείς ρυθμούς σε ΝΑΤΟϊκό και Ισραηλινό προτεκτοράτο, εντείνεται ο εποικισμός της από τους Ισραηλινούς και, με τη στάση που υιοθέτησε στο ζήτημα της γενοκτονίας των Παλαιστινίων, η Λευκωσία αυτοκτονεί διπλωματικά και διεθνοπολιτικά χάνοντας κάθε διεθνές κύρος.

Είμαστε χώρα υπό κατοχή, είπε πρόσφατα ο Νίκος Χριστοδουλίδης. Mόνο που στην κατοχή της βόρειας Κύπρου, εδώ και μισό αιώνα, μοιάζει τώρα να προστίθεται και η κατοχή της Νότιας από τους δήθεν «συμμάχους» της, ανεπίσημη μεν, όλο και πιο πραγματική δε. Γίναμε κράτος-δορυφόρος και δεν το ξέρουμε; Χωρίς, όπως είπαμε, να έχει απομακρυνθεί ο κίνδυνος και τυπικής κατάλυσης της Κυπριακής Δημοκρατίας με ένα νέο σχέδιο Ανάν.

Σημείωση

(*) Σύμφωνα με τη μαρτυρία του Φίλιπ Ντιν Τσιγάντε, που δημοσιεύτηκε στο βιβλίο του «Ι should Have Died» (Νέα Υόρκη, 1977), ο Τζόνσον επανήλθε στο ζήτημα και είπε στον Έλληνα Πρέσβη στην Ουάσιγκτον: «Επιτρέψτε μου να σας πω ποια θα είναι η απάντησή μου αν ο πρωθυπουργός σας μου απαντήσει αυτά που μου είπατε. Ποιος νομίζει ότι είναι, σε τελική ανάλυση; Δεν χρειάζομαι έναν δεύτερο Ντε Γκωλ. Δίνουμε πάρα πολλά δολάρια στους Έλληνες, κύριε πρέσβη. Αν ο πρωθυπουργός σας αρχίσει να μου κάνει κήρυγμα για τη δημοκρατία, το Κοινοβούλιο και το Σύνταγμα, ίσως αυτός, το Κοινοβούλιό του και το Σύνταγμά του να μη διαρκέσουν για πολύ».

«Πρέπει να πούμε δυο λόγια και για την φαρισαϊκή δημοκοπία της Δύσης για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Έχουμε βαρεθεί να ακούμε τους Δυτικούς να καταγγέλουνε την παραβίαση των ανθρώπινων δικαιωμάτων στην Πολωνία, στην EΣΣΔ, στη Λιβύη, στο Iράv και αλλού. Να συζητάνε σοβαρά για σκληρές οικονομικές κυρώσεις που θα επιβάλλουν σε αυτές τις χώρες, και να τις επιβάλλουν πολλές φορές. Ποτέ όμως δεν ακούσαμε την Δύση να μιλάει επίσημα (κι όχι ακαδημαϊκά), για επιβολή οικονομικών ή άλλων κυρώσεων στην Toυρκία επειδή παραβιάζει τα ανθρώπινα δικαιώματα. Κι αυτό έχει ακόμη μεγαλύτερη σημασία, αν αναλογιστούμε ότι η Toυρκία, όπως είπαμε πάρα πάνω, δεν είναι μια απλή δıκτατoρία αλλά μια απ' τις πιο στυγvές κι αιμoδιψείς φασιστικές δıκτατoρίες σ' όλο τον κόσμο»

Eπαvαστατική Oργάvωση 17 Noέμβρη

Μάης 1988

────────────────────────

«Τρομοκρατία είναι η επίθεση στην Γιουγκοσλαβία, στο Aφγανιστάv χθες, στο Iράκ αύριο, στο Iράv μεθαύριο. Τρομοκρατία είναι η χάραξη των συνόρων σύμφωνα με τα συμφέροντα του ιμπεριαλισμού στις χώρες του Tρίτου Kόσμου χθες, στην Κύπρο σήμερα και αύριο αλλού»

Δημήτρης Koυφovτίvας

Ελευθεροτυπία, Δεκέμβρης 2002

────────────────────────

«Στο Ιράν, όπως παραδέχτηκε επίσημα ο Ομπάμα το 2012, η CΙΑ και η Ιntelligent Service ανέτρεψαν τον Μοσαντέκ για να επαναφέρουν την αιματοβαμμένη μοναρχία του Σάχη. Ο Μοσαντέκ είχε εθνικοποιήσει την Εταιρία Πετρελαίου της χώρας η οποία κάλυπτε το 80% της ευρωπαϊκής ζήτησης, είχε διώξει από το Ιράν τους Άγγλους τεχνικούς και πράκτορες, και είχε μετατραπεί έτσι σε σύμβολο του αντιαποικιακού αγώνα σε όλο τον κόσμο. Για να αντιμετωπίσουν αυτόν τον αγώνα των λαών οι ΗΠΑ, η νέα ηγέτιδα δύναμη του παγκόσμιου καπιταλισμού μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, οργάνωσαν τα επιθετικά τους εργαλεία με κύριο το ΝΑTO. Το NΑTΟ ανέλαβε να συντονίζει την επίθεση κατά των Ανατολικών χωρών και να καταπνίγει τα εθνικοαπελευθερωτικά κινήματα του Τρίτου Κόσμου. […] Ένα σημαντικό πολιτικό εργαλείο για τις HΠA και το Iσραήλ για την αποσταθεροποίηση του Iράv και τον έλεγχο μιας αυτοδύναμης πορείας της Συρίας και του Iράκ, πράγμα που θα περιόριζε δραστικά τις περιφερειακές φιλοδοξίες της Τουρκίας. [...] Οι μυστικές επιχειρήσεις της CΙΑ ξεκίνησαν αμέσως μετά τη δημιουργία της το 1947, χρησιμοποιώντας και την πείρα των παλιών vαζıστών όπως του Pάιχαρvτ Γκέλεv, του πρώην διευθυντή κατασκοπίας των Nαζί. Οι πρώτες μυστικές επιχειρήσεις μεγάλης κλίμακας οργανώθηκαν κατά του Iράv και της Γουατεμάλας το 1953. […] Στα τέλη του 1979 η ΕΣΣΔ εισέβαλε στο Αφγανιστάν. Αυτή η επέμβαση δημιουργούσε καινούργια δεδομένα στις σχέσεις των δύο υπερδυνάμεων, όξυνε ακόμη περισσότερο την παγκόσμια αναμέτρηση, και οι ΗΠΑ κλιμάκωσαν την παρέμβασή τους στην ευρύτερη περιοχή. Όπου όμως τα δεδομένα είχαν ήδη ανατραπεί δραματικά στις αρχές του 1979, όταν ο λαός του Ιράν ανέτρεψε το αιματοβαμμένο καθεστώς του Σάχη. Η επανάσταση στο Ιράν, συντάραξε όλη την περιοχή, και αποτέλεσε σοβαρό πλήγμα για τις ΗΠΑ γιατί έχαναν τον πιο σημαντικό κρίκο της στρατηγικής αλυσίδας τους στην περιοχή. Η απώλεια του Iράv σήμανε την άμεση μεταφορά στην Τουρκία των αμερικανικών βάσεων που βρίσκονταν εκεί και μακροπρόθεσμα το ριζικό αναπροσδιορισμό της στρατηγικής των HΠA. […] Ειδικότερα για την Τουρκία, από τη γεωγραφική της θέση, και ως ισλαμική (σουνιτική) χώρα, της είχε ανατεθεί από τις HΠA το 1947 μαζί με το ισλαμικό (σιιτικό) Iράv στο πλαίσιο της στρατηγικής για την ομογενοποίηση και εργαλειοποίηση του Ισλάμ, να υψώσει ένα ισλαμικό τείχος που θα αποκόπτει την πρόσβαση της ΕΣΣΔ προς την Κεντρική Ασία. Ο σχεδιασμός αυτός ανατράπηκε μετά την Iραvική Eπαvάσταση, το 1979. […] Τελικά κάτω από την πίεση της συγκυρίας, μετά την Ιρανική Eπανάσταση του 1979, θα υπογραφεί τον Οκτώβριο του 1980 η συμφωνία για την πλήρη επανένταξη της Ελλάδας στο NAΤΟ. Τη συμφωνία διαπραγματεύτηκε ο τότε υπουργός Εξωτερικών Mητσoτάκης. […] Τα δεδομένα είχαν ήδη ανατραπεί δραματικά τις αρχές του 1979, όταν ο λαός του Ιράν ανέτρεψε το αιματοβαμμένο καθεστώς του Σάχη. Η επανάσταση στο Iράv, συντάραξε όλη την περιοχή, και αποτέλεσε σοβαρό πλήγμα για τις HΠA γιατί έχαναν τον πιο σημαντικό κρίκο της στρατηγικής αλυσίδας τους στην περιοχή»

Δημήτρης Koυφovτίvας

«H Γεωπoλιτική της 17N»

Η ελεημοσύνη θρησκευτικού τύπου και η οργανωμένη «φιλανθρωπική δράση» των μη κυβερνητικών οργανώσεων —ιδίως εκείνων που κινούνται στον εκκλησιαστικό χώρο ή αντλούν από αυτόν ηθικό κύρος— συγκροτούν σήμερα ένα από τα πιο αποτελεσματικά πολιτισμικά εργαλεία εξωραϊσμού της ανισότητας.

Δεν πρόκειται απλώς για πρακτικές αγαθοεργίας, αλλά για ένα πλήρες καθεστώς νοηματοδότησης, όπου η φτώχεια δεν εμφανίζεται ως σκάνδαλο, αλλά ως σκηνικό. Η ελεημοσύνη δεν λειτουργεί ως ρήξη, αλλά ως συμπλήρωμα. Όχι ως άρνηση του πλούτου, αλλά ως λεπτό βερνίκι πάνω του.

Έτσι, η πράξη της προσφοράς αποσπάται από το αίτιο της ανάγκης και μετατρέπεται σε ηθικό γεγονός αυτοτελές, αυτάρκες, ακίνδυνο.

Η «στομφώδης φιλανθρωπία» —εκείνη που συνοδεύεται από δηλώσεις, φωτογραφίες, δελτία τύπου και πρόσωπα σε ουρά— συνιστά μια ιδιαίτερη μορφή βίας, ακριβώς επειδή εμφανίζεται ως ευαισθησία. Το βλέμμα της κάμερας προηγείται του βλέμματος προς τον άνθρωπο. Ο άλλος δεν προσεγγίζεται ως πρόσωπο, αλλά ως τεκμήριο επιτυχίας της δράσης, ως αποδεικτικό στοιχείο ηθικής επάρκειας. Η ανάγκη του γίνεται εικόνα, η εικόνα αφήγηση, και η αφήγηση κεφάλαιο. Εδώ η ελεημοσύνη παύει να είναι σχέση και μετατρέπεται σε παραγωγή συμβολικής υπεραξίας, σε δημόσια επένδυση καλού ονόματος.

Αυτή η μετατόπιση είναι καίρια. Διότι η χριστιανική παράδοση δεν γνωρίζει ελεημοσύνη χωρίς αυτοαφαίρεση. Η προσφορά που δεν πληγώνει τον προσφέροντα, που δεν τον απογυμνώνει από προνόμια, που δεν τον εκθέτει σε απώλεια, δεν είναι ελεημοσύνη αλλά διαχείριση περίσσειας. Πρόκειται για μια πράξη που αφήνει άθικτο το υποκείμενο της ισχύος και μετακινεί απλώς για λίγο το βάρος της ενοχής. Όταν η ιδιοκτησία, η συσσώρευση και η κοινωνική απόσταση παραμένουν ανέπαφες, κάθε λόγος περί αγάπης καθίσταται ρητορικός και, τελικά, προσβλητικός.

Οι μη κυβερνητικές οργανώσεις, ιδίως όταν ντύνονται με εκκλησιαστικό λεξιλόγιο, συχνά λειτουργούν ως θεσμοί κανονικοποίησης της φτώχειας. Δεν την αμφισβητούν, τη διαχειρίζονται.

Δεν τη διαβάζουν ως αποτέλεσμα συγκεκριμένων πολιτικών και οικονομικών επιλογών, αλλά ως ουδέτερο πεδίο παρέμβασης. Έτσι, η φιλανθρωπία μετατρέπεται σε τεχνολογία κοινωνικής ειρήνευσης: μειώνει την ένταση χωρίς να αγγίζει τα αίτια, απαλύνει το σύμπτωμα χωρίς να αγγίζει το σώμα της αδικίας.

Το αποτέλεσμα είναι μια παράδοξη συμμαχία ανάμεσα στη θρησκευτική ρητορική και στη νεοφιλελεύθερη λογική της «ευθύνης χωρίς ευθύνη».

Η ειρωνεία είναι βαθύτερη: όσο πιο έντονη η δημόσια προβολή της προσφοράς, τόσο μεγαλύτερη η απόσταση από τον ευαγγελικό της πυρήνα. Η ελεημοσύνη που διαφημίζεται ακυρώνει τον ίδιο της τον ισχυρισμό.

Δεν θεραπεύει την ντροπή του φτωχού παρά την εκθέτει.

Δεν αποκαθιστά την ισότητα αλλά τη σκηνοθετεί.

Η ουρά του συσσιτίου γίνεται τελετουργία κοινωνικής ιεραρχίας, όπου οι μεν προσφέρουν από ψηλά και οι δε λαμβάνουν από χαμηλά, με την ευλογία της δημοσιότητας. Πρόκειται για μια πράξη που χάνει το υπαρξιακό της βάθος ακριβώς επειδή επιδιώκει να φανεί.

Η ελεημοσύνη χωρίς ακτημοσύνη δεν είναι απλώς ανεπαρκής, φίλες και φίλοι είναι ιδεολογική. Αποτελεί μηχανισμό συγκάλυψης της βίας της συσσώρευσης και της κυριαρχίας.

Όσο ο ευεργέτης επιστρέφει αλώβητος στον πλούτο, στην ασφάλεια και στην κοινωνική του θέση, η πράξη του δεν μεταβάλλει τον κόσμο αλλά τον επιβεβαιώνει.

Και τότε, κάθε θεολογική επίκληση γίνεται κενή, κάθε σταυρός διακοσμητικός, κάθε λόγος περί αγάπης ένας ακόμη τρόπος να μη θιγεί τίποτα ουσιώδες.

Η ακτημοσύνη, επομένως, δεν είναι λεπτομέρεια, ούτε ηρωικό ιδανικό για λίγους. Είναι το ελάχιστο όριο αξιοπιστίας.

Χωρίς αυτήν, η φιλανθρωπία —όσο καλοστημένη κι αν είναι— παραμένει ένας πολιτισμικός θόρυβος που καλύπτει την αλήθεια: ότι η φτώχεια δεν ζητά ελεημοσύνη, αλλά δικαιοσύνη και ότι η σιωπή της πραγματικής προσφοράς είναι πιο ενοχλητική, αλλά και πιο αληθινή, από κάθε φωτογραφία καλών προθέσεων.

Του Αντώνη Ανδρουλιδάκη_

https://thepressproject.gr/o-trelos-kosmos-tou-neofileleutherismou/
Οι σύγχρονες πληγές του φαραωνικού καπιταλισμού, το άγχος, το στρες, η κατάθλιψη, η κοινωνική φοβία, οι διατροφικές διαταραχές, οι αυτοτραυματιστικές συμπεριφορές, οι διαταραχές προσωπικότητας και η απελπιστική μοναξιά και η κοινωνική απομόνωση, πλήττουν τώρα τους ανθρώπους σε όλο τον κόσμο. Για παράδειγμα, τα πρόσφατα, καταστροφικά στοιχεία για την ψυχική υγεία των παιδιών στην Αγγλία, αντικατοπτρίζουν απλά την έκταση της παγκόσμιας «ψυχικής κρίσης», καθώς περισσότερα από 250.000 παιδιά, ηλικίας κάτω των 18 ετών, λαμβάνουν βοήθεια από τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας, για προβλήματα όπως το άγχος, η κατάθλιψη και οι διατροφικές διαταραχές.

Διακόσιες πενήντα χιλιάδες παιδιά νοσούν ψυχικά, αλλά για το κάθε ένα απ’ αυτά, καθώς και για τις οικογένειες τους αυτό είναι μόνο ένα ατομικό μεμονωμένο πρόβλημα. Ο νεοφιλελευθερισμός θα ισχυρισθεί ότι πρόκειται απλά για 250.000 ατομικά προβλήματα που τυχαία μαζεύτηκαν τόσο πολλά, επειδή τα παιδιά αυτά μάλλον έτυχε να «πέσουν» σε οικογένειες πλημμελούς φροντίδας ή γεννήθηκαν με κάποιο εγκεφαλικό ελάττωμα ή είχαν τον Ερμή ανάδρομο στην ώρα της γέννησης τους.

Προφανώς, υπάρχουν πολλές δευτερεύουσες αιτίες αυτής της κατάστασης, αλλά όλα πλέον δείχνουν, ότι η βαθύτερη αιτία είναι παντού η ίδια: τα ανθρώπινα όντα, τα «υπερ-κοινωνικά θηλαστικά», των οποίων οι εγκέφαλοι είναι κβαντικά συνδεδεμένοι με όλους τους Άλλους, ξεριζώνονται και αποκολλώνται από το κοινωνικό τους έδαφος, περίπου για τους ίδιους λόγους που κάποιοι γραφειοκράτες των Βρυξελλών πριμοδοτούσαν την εκρίζωση των αμπελιών μας ή την καταστροφή των ξύλινων καϊκιών των ψαράδων μας. Το αόρατο χέρι της αγοράς –στηριγμένο στον «αγκώνα» των οικονομικών και τεχνολογικών εξελίξεων- αποκόπτει τους συνεκτικούς δεσμούς μεταξύ των ανθρώπων.

Αλλά, το πραγματικό ψαλίδι ακρωτηριασμού είναι η ίδια η κυρίαρχη συστημική ιδεολογία. Γιατί, αν και γνωρίζουμε πια ότι η ευημερία μας είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη ζωή των άλλων, εντούτοις, παντού μας λένε -και όλα τα συστημικά μέσα προσπαθούν στανικά να μας πείσουν- ότι θα ευημερούμε μέσω του ανταγωνιστικού συμφέροντος και του ακραίου ατομισμού. Κάνοντας δηλαδή, το εντελώς αντίθετο απ’ αυτό που η φύση μας είναι «προγραμματισμένη» να κάνει. Όπως ορίζει, εξαιρετικά εύστοχα, ο καθηγητής Joel Kovel, «Η νεύρωση είναι η αυτο-αποξένωση ενός υποκειμένου που έχει προετοιμαστεί για ελευθερία, αλλά κινείται σε σύγκρουση με την προσωπική του ιστορία». Και υπάρχουν δεκάδες βραχίονες που μας ωθούν ποικιλοτρόπως στη σύγκρουση με αυτό που «είμαστε να γίνουμε».

Στην Ελλάδα σήμερα, όλοι εκείνοι που έχουν περάσει τη ζωή τους κλεισμένοι μέσα στους τέσσερις τοίχους της αυτοαναφορικότητας τους –στο σχολειό, στο πανεπιστήμιο, στο κόμμα ή στο κοινοβούλιο- μας προτρέπουν να σταθούμε στο ύψος των περιστάσεων, όταν το εκπαιδευτικό σύστημα γίνεται όλο και πιο άγρια ανταγωνιστικό και όταν ζητιέται όλο και πιο επίμονα η περιβόητη «σύνδεση του με την παραγωγή», ενώ, στην τελική, η απασχόληση είναι ένας αγώνας στα όρια σχεδόν ζωής και θανάτου ανάμεσα σ’ ένα πλήθος άλλων απελπισμένων ανθρώπων που κυνηγούν όλο και λιγότερες θέσεις εργασίας και όλο και λιγότερα αμειβόμενες. Και βέβαια, στις συνθήκες αυτές, το δικαίωμα στην εργασία ή στη δωρεάν παιδεία(sic), έχει την ίδια αξία με το να προσφέρει κανείς ένα ποδήλατο σ’ ένα ψάρι. Δηλαδή, καμία.

Κάπως έτσι, όλοι οι σύγχρονοι επιτηρητές των φτωχών, οι δήθεν στοχαστικοί παρατηρητές της αγωνίας των ανθρώπων, η οργανική επιστήμη του συστήματος, αποδίδουν τις δύσκολες οικονομικές συνθήκες στην ατομική ευθύνη ενός εκάστου. Η φτώχεια είναι συνέπεια της προσωπικής αποτυχίας, θα σου πουν, μ’ έναν τρόπο που είναι τόσο ισχυρά θεσμισμένος κοινωνικά, ώστε να μοιάζει λογικός. Στο αναμεταξύ ατελείωτες εκπομπές διαγωνισμών στην τηλεόραση τροφοδοτούν τις ανέφικτες φιλοδοξίες, παριστάνοντας πως πρόκειται σχεδόν για έτοιμα προς υπογραφή, συμβόλαια πραγματικών ευκαιριών. Αχ Καπιταλισμέ, πόσο φιλόδοξο «μπαλαμούτι» ξοδεύεις για να μη σε βλέπουμε, όπως θα έλεγε και ο ποιητής του Αιγαίου.

Με άλλα λόγια, ο καπιταλισμός χρειάζεται να ξοδεύει όλο και πιο πολύ καταναλωτισμό-ή μάλλον πιθανότητες καταναλωτισμού- για να γεμίζει το κοινωνικό –και άρα και προσωπικό- κενό που ο ίδιος διανοίγει. Με άλλα λόγια, ο νεοφιλελευθερισμός διανοίγει μια τρύπα στην ανθρώπινη καρδιά και μετά την παραγεμίζει με μπόλικη χρυσόσκονη ανέφικτων ευκαιριών. Με τον τρόπο αυτό, όχι μόνο βρίσκεται στον αντίποδα μιας θεραπείας της κοινωνικής μόνωσης –αφού ο ίδιος την προκαλεί- αλλά επιπρόσθετα επιτείνει την κοινωνική σύγκριση σε σημείο όπου, όταν αναλώσουμε οτιδήποτε άλλο, αρχίζουμε πλέον να κακοποιούμε τον ίδιο μας τον εαυτό. Είναι μια ακόμη έκφανση αυτού που ο Μπιουνγκ-Τσουλ Χαν ορίζει στο επίπεδο της εργασίας -για την Κοινωνία της Κόπωσης- ως «αυτο-εκμετάλλευση» που οδηγεί στο burnout και στην οριακή-μεταιχμιακή διαταραχή.

Όπως έχει τεκμηριώσει η Rhiannon Lucy Cosslett, τα κορίτσια και οι νέες γυναίκες συνήθως αλλάζουν τις φωτογραφίες που δημοσιεύουν, για να κάνουν τους εαυτούς τους να φαίνονται ότι έχουν πιο λείο δέρμα και είναι περισσότερο αδύνατες. Thinner, smoother, better είναι το νέο πρόταγμα στην εποχή του ρετούς! Μάλιστα, ορισμένα smartphones, διαθέτουν ενσωματωμένες ρυθμίσεις “ομορφιάς” και το κάνουν «για σένα» χωρίς καν να το ζητήσεις. Τώρα πια μπορείς να γίνειςη δική σου «έμπνευση λεπτότητας», η δική σου thinspiration, όπως προτείνει ο μεταμοντέρνος γλωσσικός κώδικας, που ξέρει να ενώνει λέξεις όταν ξεκόβει ανθρώπους. Καλώς βρεθήκαμε στην μετα-Χομπσιανή δυστοπία: στον πόλεμο καθενός ενάντια στον ίδιο του τον Εαυτό, καθώς το ψηφιακό ρετούς, τις πιο πολλές φορές, δεν είναι τίποτα περισσότερο από μια εικονική «κακοποίηση» ενός Εαυτού, που δεν αντέχεται όπως είναι.

Στο αναμεταξύ, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μας φέρνουν «κοντά», αλλά «κοντά» μόνο σε εισαγωγικά, γιατί στην πραγματικότητα μας θέτουν σε απόσταση, ενώ μας παρακινούν να ποσοτικοποιήσουμε την κοινωνική μας κατάσταση, να εξαντικειμενοποιήσουμε τις ανθρώπινες «επαφές» μας, κατα-μετρώντας και ταξινομώντας τους «φίλους» και τις «σχέσεις», ως να πρόκειται για ένα ακόμη στατιστικό μέγεθος που προσφέρεται για σύγκριση και μεγέθυνση.

Μπορεί λοιπόν να αναρωτιέται ακόμη κανείς, γιατί σε αυτούς τους μοναχικούς και περίκλειστους εσωτερικούς κόσμους, εκεί όπου η ανθρώπινη επαφή έχει αντικατασταθεί από το ρετουσάρισμα, γιατί, για παράδειγμα, οι νέες γυναίκες να πνίγονται στην ψυχική δυσφορία; Και για πόσο ακόμη θα «περνάει» το παραμύθι της ατομικής μεμονωμένης περίπτωσης, που ενοχοποιεί ακόμη περισσότερο το θύμα του καπιταλισμού; Στην Αγγλία και πάλι,  μια πολύ πρόσφατη έρευνα έδειξε ότι μία στις τέσσερις γυναίκες, ηλικίας μεταξύ 16 και 24, έχουν βλάψει τον εαυτό τους και μία στις οκτώ πάσχει από μετατραυματική διαταραχή. Σε «χοντρά» νούμερα, το άγχος, η κατάθλιψη, οι φοβίες και η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή αφορούν στο 26% των γυναικών αυτής της ηλικιακής ομάδας. Αυτή είναι η κατάσταση της δημόσιας ψυχικής υγείας στη Μεγάλη Βρετανία και ίσως αυτό να είναι μια άλλη μορφή ερμηνείας του Brexit, ως ανεπίγνωστη απάντηση απέναντι στην Ευρώπη του νοσηρού νεοφιλελευθερισμού.

Εάν η κοινωνική δια-ρήξη, το κοινωνικό «κάταγμα», δεν αντιμετωπίζεται σοβαρά, όπως ας πούμε ένα σπασμένα πόδι, συμβαίνει όχι μονάχα γιατί δεν μπορούμε να το δούμε, αλλά κυρίως γιατί το σύστημα μας αποτρέπει από τη θέαση αυτή.  Όμως, οι νευροεπιστήμονες μπορούν! Μια σειρά συναρπαστικές εργασίες υποδεικνύουν ότι τόσο ο κοινωνικός πόνος όσο και ο φυσικός πόνος τελούν σε επεξεργασία από τα ίδια νευρικά κυκλώματα. Αυτό μπορεί να εξηγεί γιατί, σε πολλές γλώσσες, είναι δύσκολο να περιγραφεί ο αντίκτυπος της διάσπασης των κοινωνικών δεσμών, χωρίς να χρησιμοποιήσει κανείς τις ίδιες ακριβώς λέξεις που χρησιμοποιούμε για να δηλώσουμε το σωματικό πόνο και τον τραυματισμό.

Η αλήθεια είναι ότι στους ανθρώπους, αλλά και σε όλα τα κοινωνικά θηλαστικά, η κοινωνική επαφή μειώνει τον φυσικό πόνο. Αυτός, άλλωστε είναι ο λόγος που αγκαλιάζουμε τα παιδιά μας όταν πονούν: η στοργή είναι ένα ισχυρό αναλγητικό. Άλλο τόσο δεν είναι τυχαίο ότι τα οπιοειδή, οι «ουσίες», ανακουφίζουν από τη σωματική αγωνία, το άγχος της εγκατάλειψης και τη δυσκολία του χωρισμού. Ίσως, μάλιστα, αυτό και να εξηγεί την ισχυρή συσχέτιση μεταξύ κοινωνικής απομόνωσης-αποκλεισμού και χρήσης ουσιών.

Τα πειράματα που παρουσιάζονται στο περιοδικό «Physiology & Behavior», μόλις τον προηγούμενο μήνα, υποδηλώνουν ότι τα κοινωνικά θηλαστικά, μπροστά στις δεδομένες επιλογές ή του σωματικού πόνου ή της απομόνωσης, θα επιλέξουν το πρώτο. Δηλαδή, καλύτερα ο σωματικός πόνος παρά ο κοινωνικός αποκλεισμός! Σε ένα πείραμα με πιθήκους Capuchin που είχαν αφεθεί χωρίς τροφή και συναισθηματική-κοινωνική επαφή για 22 ώρες, επανήλθαν πριν φάνε, στην αγκαλιά των συντρόφων τους, ορίζοντας έτσι τις πυρηνικές προτεραιότητες της κοινωνικής ύπαρξης. Επίσης, σύμφωνα με ευρήματα άλλων ερευνών, τα παιδιά που υπέστησαν συναισθηματική παραμέληση, υποφέρουν από χειρότερες συνέπειες της ψυχικής τους υγείας σε σχέση με τα παιδιά που υπέστησαν τόσο συναισθηματική παραμέληση όσο και σωματική κακοποίηση.

Με άλλα λόγια, ακόμη και η οργισμένη βία περιλαμβάνει κάποιο βαθμό ενδιαφέροντος, «νοιαξίματος», προσοχής και ανθρώπινης επαφής. Να γιατί, ο αυτοτραυματισμός ή οι αυτοτιμωρητικές συμπεριφορές, χρησιμοποιούνται συχνά ως μια -εν απογνώσει-προσπάθεια να ανακουφιστεί η δυσφορία, το άγχος της εγκατάλειψης και ο ψυχικός πόνος. Ίσως μάλιστα και τα αυτοάνοσα νοσήματα να μην είναι κάτι διαφορετικό. Πρόκειται για μια μετατόπιση της εστίας του πόνου από το συναισθηματικό-ψυχικό πεδίο στο σωματικό, ώστε να γίνεται κάπως ανεκτός. Και αυτό είναι ακόμη μία ένδειξη ότι στα κοινωνικά όντα ο φυσικός πόνος είναι προτιμότερος από τον συναισθηματικό. Και βέβαια, το άθλιο σύστημα «σωφρονισμού», εγκλεισμού και βασανιστηρίων το γνωρίζει πολύ καλά αυτό, γι’ αυτό και έχει αναγορεύσει την απομόνωση ως την πλέον αποτελεσματική τεχνική του.

Αν αφαιρέσουμε, λοιπόν, τη θολούρα των συστημικών μέσων και την ενοχοποιητική ομίχλη της δήθεν ατομικής ευθύνης που απλώνουν οι ολιγαρχικές ελίτ, ίσως δεν είναι και τόσο δύσκολο να δούμε ποια είναι η πραγματική αιτία για όλον αυτόν τον κοινωνικό πόνο. Επειδή γνωρίζουμε πια, για τα καλά, πως η επιβίωση των κοινωνικών θηλαστικών ενισχύεται σε μεγάλο βαθμό όταν συνδέονται έντονα μεταξύ τους. Όπως άλλωστε συμβαίνει και στην «άγρια φύση», τα απομονωμένα και περιθωριοποιημένα ζώα είναι εκείνα που είναι πιθανότερο να συλληφθούν από τους θηρευτές ή να λιμοκτονήσουν. Και αυτό, ο καπιταλισμός το ξέρει καλά!

Ας το πούμε πιο καθαρά: όπως ο φυσικός πόνος μας προειδοποιεί και μας προστατεύει από σωματική βλάβη, ο συναισθηματικός πόνος μας προειδοποιεί και μας προστατεύει από τον κοινωνικό τραυματισμό. Μας ωθεί να επανασυνδεθούμε. Αλλά, δυστυχώς, όλο και πιο πολλοί άνθρωποι, σήμερα, βρίσκουν σχεδόν αδύνατο κάτι τέτοιο, πιστεύοντας λαθεμένα πως οι ίδιοι προνομιακά έχουν εμβαπτιστεί από παιδιά σε κάποιο συναισθηματικόbetadineπου θα τους προστατεύσει. Αλλά αγνοούν ότι η νόσος τους είναι ακριβώς αυτό: η αδυναμία τους να «συναντηθούν»!

Ας πάψει λοιπόν να μας εκπλήσσει το γεγονός ότι η κατάθλιψη, η αυτοκτονικότητα, το άγχος, η αϋπνία, ο φόβος κ.λπ. βρίσκονται σε ισχυρή συσχέτιση με την απειλή του κοινωνικού αποκλεισμού που προκαλεί ο καπιταλισμός-σαν συνέπεια της καλλιέργειας του ακραίου ατομοκεντρισμού και του ανταγωνισμού. Και αν η μοναξιά, όπως δείχνουν οι έρευνες, έχει αντίκτυπο στην υγεία ανάλογο με αυτό του καπνίσματος –αυξάνοντας τον κίνδυνο πρόωρου θανάτου κατά 26%- θα περίμενε κανείς μια «αντι-μοναχική» εκστρατεία, μια μάχη ενάντια στον κοινωνικό αποκλεισμό, αλλά αυτό είναι στον πυρήνα του καπιταλιστικού συστήματος και κανένα πολιτικό σύστημα δεν θα στραφεί ποτέ ενάντια στον εαυτό του, ιδιαίτερα αν δεν είναι ούτε καν ανθρώπινο.

Κι’ έτσι, εκείνο το διάσημο σύνθημα του ’68 «Εκτός από τον καπιταλισμό, υπάρχει και η μοναξιά», αποδείχτηκε πως θα ήταν πιο εύστοχο αν υποστήριζε ότι «Η μοναξιά είναι γέννημα του καπιταλισμού». Οφείλουμε έτσι, επιτέλους κάποια στιγμή, να δούμε πως κάτι από τα πιο σημαντικά θέματα που φοβόμασταν ότι δεν «πήγαιναν καλά», έχει τελικά πάει πολύ χειρότερα.

Και η κατάσταση είναι τέτοια που δεν απαιτεί απλά μια διαφορετική πολιτική. Απαιτεί κάτι πολύ μεγαλύτερο: την επανεξέταση μιας ολόκληρης κοσμοθεωρίας. Γιατί, από όλες τις φαντασιώσεις που έχουν ταλαιπωρήσει τον άνθρωπο, η ανόητη ιδέα ότι μπορούμε να κάνουμε κάτι ο καθένας μόνος του είναι η πιο παράλογη και, όπως φαίνεται, η πιο επικίνδυνη. Οπότε, ή θα βρεθούμε μαζί, ή θα συναντηθούμε, δηλαδή, με τον απέναντι Άλλον, ή θα καταρρεύσουμε.

Και για όσους σπεύδουν να ανταπαντήσουν πως δεν υπάρχει άλλο σύστημα διαθέσιμο προς εφαρμογή αυτή τη στιγμή, δεν έχουμε παρά να ενημερώσουμε πως αυτός δεν είναι ικανός λόγος για να τρελαθούμε ή να πεθάνουμε πριν την ώρα μας. Ας το φτιάξουμε!

KARL MARX - WORKERS OF THE WORLD - Ink on paper, 65.7 x 49.8 cm, 2012, Collection Salah Hassan.
Image courtesy of Salah Hassan
The Arabic text in this Karl Marx portrait is not from the Communist Manifesto except for the « Workers of the world Unite! » on the upper part of my image. The facial features of K.Marx are made of a fake writing (Arabic letters are recognisable but there is no text). The background is made of a selection of Koranic verses inciting Muslims to fight against tyranny and injustice. I remember I discovered the Communist Manifesto as a teenager, after reading the Coran. The communist Utopia seemed similar to the Muslim Paradise.

Tom Zandman

Σε μερικά χρόνια από τώρα, όταν ρωτήσουν πώς μπόρεσαν να συμβούν όλα αυτά, πείτε τους ότι μια ολόκληρη κοινωνία είχε απλώς τρελαθεί.
Γράφω αυτό το κείμενο από το Ισραήλ, στις 10 Απριλίου 2026, 1:00 π.μ., από το σπίτι μου στη Γιάφα. Ζω στην καρδιά μιας ανεξέλεγκτης, μαινόμενης πολεμικής μηχανής που κάποτε, ίσως, ήταν ένα κράτος. Εδώ κατοικώ, μέσα σε αυτήν την κρεατομηχανή για ανθρώπινη σάρκα. Εδώ γεννήθηκα. Εδώ είναι το σπίτι μου.
Όταν ρωτήσουν πώς συνέβη αυτό, πείτε τους ότι εμείς θέλαμε αυτόν τον πόλεμο. Όσοι ζουν έξω από τον μύλο του θανάτου δεν μπορούν να καταλάβουν – εμείς όμως το περιμέναμε. Με ένα μείγμα ενθουσιασμού και τρόμου, περιμέναμε να ξεσπάσει ο πόλεμος και να βυθίσει τη Μέση Ανατολή στις φλόγες.
Ο πόλεμος με το Ιράν ήταν μια απαγορευμένη, συναρπαστική φαντασίωση. Γενιές υπουργών Άμυνας υποσχέθηκαν να «στείλουν τον Λίβανο πίσω στη Λίθινη Εποχή»· ένας ολόκληρος λαός ορκίστηκε ότι «η Γάζα πρέπει να ισοπεδωθεί». Τη νύχτα, ονειρευόμασταν να αδειάσουμε τη Δυτική Όχθη και προσευχόμασταν να βρεθούμε επιτέλους σε εκείνο το αδιέξοδο όπου θα μπορούσαμε να πούμε στον εαυτό μας ότι δεν είχαμε άλλη επιλογή, ότι είχε έρθει η Εποχή του Ατόμου.
Μια ολόκληρη κοινωνία που έχασε το μυαλό της: οπλισμένη μέχρι τα δόντια και ρίχνοντας φωτιά και θειάφι παντού, ενώ ταυτόχρονα διακήρυσσε το δικαίωμά της να αμυνθεί και σιωπούσε βίαια όποιον επισημαίνει τα εγκλήματά της και τις αμαρτίες της.
Να επαναλαμβάνουμε μέρα και νύχτα, σαν δαιμονισμένοι, ότι όλοι γύρω μας εργάζονται αδιάκοπα για να μας σκοτώσουν έναν προς έναν, χωρίς καμία άλλη επιθυμία ή σκοπό – και ότι, ως εκ τούτου, δεν έχουμε άλλη επιλογή από το να τους σκοτώσουμε πρώτοι. Αυτοάμυνα. Μια ολόκληρη κοινωνία ειλικρινά και πραγματικά πεπεισμένη ότι οποιαδήποτε απειλή κοντά της, είτε μεγάλη είτε μικρή, πραγματική είτε φανταστική, επικείμενη είτε πιθανή, αποτελεί λευκή επιταγή για την ολική εξόντωση του περιβάλλοντός της: χωριών, πόλεων ή ολόκληρων κρατών, και των ανθρώπων που τα κατοικούν.
Δεν ήταν η 7η Οκτωβρίου, η Χεζμπολάχ πέρα από τα σύνορα, ούτε το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα. Αυτά είναι ψέματα που χρησιμοποιούνται για να δικαιολογήσουν το ιερό δικαίωμα της καταστροφής. Εμείς δεν «πολεμάμε». Ένας στρατός δεν πολεμά νοσοκομεία ή ασθενοφόρα, σχολεία ή δημοσιογράφους, ούτε τις υποδομές ενέργειας και ύδρευσης που εξυπηρετούν εκατομμύρια ανθρώπους. Εμείς καταστρέφουμε – και ισχυριζόμαστε ότι αν η κρεατομηχανή σταματούσε ποτέ, έστω και για μια στιγμή, θα ήμασταν όλοι νεκροί.
Όταν ρωτήσουν πώς συνέβη αυτό, πες τους ότι επευφημούσαμε τη πυρίτιδα. Συγκρουόμασταν αμείλικτα για την ηγεσία μας, αλλά χειροκροτούσαμε ομόφωνα τα μαχητικά αεροσκάφη, τα άρματα μάχης, τα πολεμικά πλοία. Λατρεύαμε το σίδερο και το τσιμέντο και αναγάγαμε τους στρατιώτες σε αγίους. Ο στρατός ήταν ο Θεός. Ο πόλεμος έδινε τάξη στον κόσμο, σκοπό στα πράγματα, νόημα στη ζωή. Έδινε νόημα στον θάνατο.
Πείτε τους ότι εμείς θέλαμε αυτόν τον πόλεμο. Τον περιμέναμε, και μόλις ξέσπασε, τον υποστηρίξαμε από την αρχή μέχρι το τέλος. Ούτε μια φορά δεν τον αμφισβητήσαμε, δεν σταματήσαμε να σκεφτούμε τι είχαμε κάνει, δεν αποτραβηχτήκαμε μπροστά στο αίμα στα χέρια μας, δεν αναρωτηθήκαμε πού οδηγούσε αυτός ο δρόμος, ούτε αναρωτηθήκαμε αν υπήρχε ποτέ κάποια άλλη διαδρομή.
Η ζωή στο Ισραήλ γινόταν όλο και χειρότερη, όλο και πιο αφόρητη – και το μάθημα που αποκομίσαμε ήταν ότι, προφανώς, δεν είχαμε ασκήσει αρκετή δύναμη. Ότι ήμασταν πολύ μαλακοί, πολύ ευγενικοί, πολύ φιλεύσπλαχνοι. Ότι, προφανώς, δεν είχαμε καταστρέψει αρκετά, και ότι την επόμενη φορά, ελπίζοντας να έρθει σύντομα, θα καταστρέφαμε επτά φορές περισσότερο.
Χάσαμε τη μάχη εναντίον του Ιράν. Δεν έχει σημασία. Το κρέας αλέστηκε, και αυτό είναι που έχει σημασία. Εκδικηθήκαμε για εκείνη την ήττα τον λαό του Λιβάνου. Κι άλλο κρέας. Δαγκωματιές και δαγκωματιές από τη σάρκα της Δυτικής Όχθης, καλά αλεσμένες. Οι τροχοί της μηχανής ετοιμάζονται ξανά να καταπιούν για άλλη μια φορά τα ακόμα καπνισμένα ερείπια της Γάζας. Δεν έχουμε αλέσει αρκετό κρέας ακόμα. Ποτέ δεν είναι αρκετό.
Δεν ξέρω πώς θα τελειώσει αυτό. Δεν ξέρω αν και πότε θα έρθει η ώρα της αποπληρωμής, και δεν ξέρω αν θα ξυπνήσουμε ποτέ από αυτή την παραφροσύνη για να δούμε τα έργα μας όπως πραγματικά ήταν. Δεν ξέρω αν θα αναρωτηθούμε ποτέ πώς μπόρεσε να συμβεί αυτό, αλλά ξέρω ότι άλλοι θα το κάνουν – και σε αυτούς λέω ότι αυτό συμβαίνει όταν μια ολόκληρη κοινωνία βυθίζεται στη τρέλα.
Θα προσπαθήσω να αντέξω όσο μπορώ εδώ μέσα, στην καρδιά αυτής της μηχανής θανάτου, και να την ονομάσω. Να περιγράψω τα πράγματα όπως φαίνονται από μέσα. Ίσως αυτό βοηθήσει να αποτραπούν παρόμοιες φρικαλεότητες στο μέλλον. Οι φρικαλεότητες του παρόντος είναι πλέον αδύνατο να σταματήσουν.
Προς το παρόν, είμαι εδώ.
Tom Zandman, Ισραηλινός πολίτης

Για πάμε να δούμε.

Ομιλία του John Stockwell, πρώην διευθυντή επιχειρήσεων της CIA, 1989

Secret Wars of the CIA, American University.

Παραθέτω τη μετάφραση του βίντεο.

• Κάθε μείζων τομέας δραστηριότητας στον οποίο έχει εργαστεί η CIA έχει αφήσει πίσω του ένα μεγάλο και λειτουργικό καρτέλ ναρκωτικών. Ο Γαλλικός Σύνδεσμος (The French Connection) αναπτύχθηκε απευθείας από το Γραφείο Στρατηγικών Υπηρεσιών (OSS), τους προκατόχους της CIA, που αποφυλάκισε τον Λάκι Λουτσιάνο και τον χρηματοδότησε για να ενεργοποιήσει τη μαφία ώστε να συνεργαστεί με τις αμερικανικές δυνάμεις κατά τη διάρκεια του πολέμου και, αμέσως μετά τον πόλεμο, να διαλύσει τις απεργίες στα λιμάνια της Μασσαλίας.

Το Χρυσό Τρίγωνο στη Νοτιοανατολική Ασία αναπτύχθηκε άμεσα από τις μυστικές πολιτικές μας στην περιοχή, πριν αναλάβει τη διαχείρισή του η γαλλική μυστική υπηρεσία σε συνεργασία με τη μαφία της Κορσικής. Εμείς αναλάβαμε τη διαχείρισή του με την Air America και την πολιτική αεροπορία μας, που μετέφεραν όπλα στους συμμάχους μας και επέστρεφαν με ηρωίνη.

Πρώτο στόχο αποτέλεσαν οι Αμερικανοί στρατιώτες κατά τη διάρκεια του πολέμου του Βιετνάμ, ο δεύτερος στόχος ήταν οι ίδιες οι Ηνωμένες Πολιτείες.

Η Χρυσή Ημισέληνος, το Αφγανιστάν φυσικά, είναι η μεγαλύτερη μυστική επιχείρηση που έχει διεξάγει η CIA μέχρι σήμερα. Αντιλαμβανεστε ότι το κόστος της, που ανέρχεται σε εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια, συνεχίζεται για πάνω από ένα χρόνο. Και σίγουρα, μετά από περίπου έξι χρόνια, η Χρυσή Ημισέληνος σε αυτή την περιοχή γίνεται η μεγαλύτερη πηγή ηρωίνης στον κόσμο σήμερα.

Και πάλι να αναφερθούμε στο κολομβιανό καρτέλ κοκαΐνης του Μεντεγίν, το οποίο γνώρισε μεγάλη άνθηση των δραστηριοτήτων του κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του '80.

Η εισαγωγή κοκαΐνης το 1981, σύμφωνα με την DEA, ήταν 1000 κιλά, ενώ το 1987 έφτασε τα 35.000 κιλά, λίγο πάνω από 35 τόνους.

Ενώ έχουμε και πάλι τα ευρήματα της επιτροπής Κέρι, τα ευρήματα των ερευνητικών δημοσιογράφων, την τεράστια αλληλεπικάλυψη μεταξύ του προγράμματος Κόντρα και του καρτέλ του Μεντεγίν που εισάγει λαθραία ναρκωτικά στη χώρα μας.

Το ωραίο είναι ότι οι Κόντρα, οι άνθρωποι που διεύθυναν το πρόγραμμα Κόντρα για τη CIA, ήταν εξαιρετικά διαφθαρμένοι. Και τα αεροπλάνα πετούσαν με όπλα για να επιστρέψουν στις βάσεις της εθνικής φρουράς και της πολεμικής αεροπορίας, όπου είχαν άδειες από τη CIA, ώστε να μπορούν να προσγειωθούν στο Χόμεστεντ και να έχουν άδειες για να φορτώσουν τα φορτηγά και να φύγουν από τις βάσεις χωρίς να τους σταματήσουν.

Και όταν τους σταματούσαν, ή κάποιος όπως ο Leon Kellner, εισαγγελέας στη Φλόριντα, προσπαθούσε να τους διώξει ποινικά, έρχονταν οδηγίες από το γραφείο του γενικού εισαγγελέα που τους έλεγαν ότι επρόκειτο για θέμα εθνικής ασφάλειας και ότι δεν έπρεπε να προσπαθήσουν να τους διώξουν ποινικά.

Ακόμη και ο κουνιάδος του Adolfo Calero, ο οποίος συνελήφθη για την εισαγωγή 2000 κιλών κοκαΐνης στη χώρα, δεν διώχθηκε ποινικά, επειδή, όπως είπαν, το θέμα αφορούσε την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ, και συγκεκριμένα την αποσταθεροποίηση της Νικαράγουας.

Δείτε και μόνοι σας, αν θέλετε να πάρετε πληροφορίες από βίντεο, δείτε το Guns, Drugs and the CIA, την εκπομπή του PBS, ή διαβάστε μόνοι σας.

Διαβάστε το The Great Heroin Coup του Henrik Kruger. Διαβάστε το Iran-Contra Connection του Peter Dale Scott.

Διαβάστε το βιβλίο «The Politics of Heroin in Southeast Asia» του Al McCoy.

Διαβάστε το βιβλίο «The Cocaine Wars» του Paul Eddy, διαβάστε το βιβλίο «Out Of Control» της Leslie Cockburn, διαβάστε το βιβλίο «Mafia Kingfish» του John Davis, διαβάστε το βιβλίο «The Senator Must Die» του Bob Morrow.

"Ξύπνα πια χριστιανέ μασκαρά

μια μέρα ακόμα θα αρχίσει

τι σε μέλει ο Θεός αν κοιτά

όποιος φάει τον άλλον θα ζήσει

Πούλα μάνα αδερφό και αδερφή

τη δουλειά σου ωραία να κάνεις

σαν πεθάνεις θα βρείς δικαστή

μέχρι τότε ούτε μέρα μην χάνεις"

Μπέρτολτ Μπρεχτ,"Πρωινή προσευχή του Πήτσαμ"

Ο Ιωνάθαν Ι.Πήτσαμ είναι χαρακτήρας στο έργο του Μπρεχτ "όπερα της πεντάρας".

Επιχειρηματίας, της Α.Ε "Πήτσαμ Κόμπανυ", πουλά κουρέλια,ταμπέλες κ.α σε εξαθλιωμένους στο Λονδίνο για να ζητιανεύουν περισσότερο και να βγάζει περισσότερα κέρδη

Η "Πρωινή Προσευχή" του βρίσκεται στην Πρώτη Πράξη,(Σκηνή 1) της "όπερας"