“ [ η αστική τάξη ...] Αναγκάζει όλα τα έθνη να δεχτούν τον αστικό τρόπο παραγωγής, αν δεν θέλουν να χαθούν. Τα αναγκάζει να εισαγάγουν στη χώρα τους το λεγόμενο πολιτισμό, δηλαδή να γίνουν αστοί. Με μια λέξη, δημιουργεί έναν κόσμο "κατ' εικόνα της".”
Καρλ Μαρξ - Φρήντριχ Ενγκελς:
Μανιφέστο του Κομμουνιστικού Κόμματος, Αστοί και προλετάριοι.
“Τίποτα δεν πιστεύεται τόσο ακράδαντα όσο αυτό που γνωρίζουμε λιγότερο.”
Μισέλ ντε Μονταίν, Δοκίμια.
Δύο γυναίκες περιμένουν σε σταθμό του μετρό, στην Τεχεράνη.
Πέρα από τις εμφανείς διαφορές (ντύσιμο, η μία διαβάζει βιβλίο, η δεύτερη μάλλον σερφάρει με το κινητό στο διαδίκτυο), είναι σχεδόν απολύτως βέβαιο ότι η μία ξενίζει ή προκαλεί αποστροφή κι απόρριψη ενώ η δεύτερη πληρεί κάθε κριτήριο αποδοχής της δυτικής, “πολιτισμένης” αισθητικής ματιάς.
Ενός κριτηρίου που πίσω από την περίφημη πολυπολιτισμικότητα (“μεγαλουπόλεις-χωνευτήρια πολιτισμών και φυλών”) κρύβει τη στυγνή εκμετάλλευση κάθε σκουρόχρωμου που βρέθηκε στη Δύση μήπως και δει Θεού πρόσωπο.
Από τον 16ο αιώνα ο Μονταίν διέκρινε ότι αυτό που οι ευρωπαίοι αποκαλούσαν “βαρβαρότητα” ήταν απλώς θέμα οπτικής, αμφισβήτησε την πολιτισμική υπεροχή των ευρωπαίων, αναγνωρίζοντας το γεγονός ότι οι σύγχρονοι Ευρωπαίοι υπήρξαν μακράν πιο βάρβαροι στις σκληρότητές τους απέναντι στους ιθαγενείς, αθώους ανθρώπους, τον τρόπο ζωής των οποίων καταδίκαζαν.
Ο κριτικός αναστοχασμός, επομένως, του οικείου, μη ξένου, πολιτισμού κι η αναγνώριση σ' αυτόν των στρεβλώσεων, παρανοήσεων και προκαταλήψεων μέσω των οποίων προσλαμβάνεται ο “ξένος” ως βάρβαρος, άξεστος, απολίτιστος ή καθυστερημένος είναι αναγκαίος προτού “τον λίθον βαλέτω”.
Το υποκριτικό ενδιαφέρον του δυτικού ανθρώπου, του αστού, να “εκπολιτίσει” τον “ξένο”, να τον μετα-πλάσει “κατ' εικόνα” του, κρύβει την αστείρευτη εγκληματική δίψα για τη νομή κάθε μορφής και είδους αξίας που κατέχει ο “βάρβαρος”.
Και μόνον όταν αυτό το άτομο, ο “βάρβαρος” και “καθυστερημένος”, αποκτήσει εκείνα τα χαρακτηριστικά που είναι οικεία και αποδεκτά στον δυτικό κόσμο και πολιτισμό - να μακιγιάρεται όπως στη δύση, να βλέπει τις ίδιες ταινίες, σόου και εκπομπές, να ακούει την ίδια μουσική, να ντύνεται - ή να γδύνεται - όπως στη δύση, με λίγα λόγια να αλλοτριωθεί κυριολεκτικά από τη λαίλαπα του δυτικού πολιτιστικού ιμπεριαλισμού, να απωλέσει κάθε ίχνος και στοιχείο των χιλιετιών της διαφορετικότητάς του, της εθνικής του παράδοσης, τότε και μόνο τότε, θα γίνει αποδεκτός, αλλοτριωμένος κι αποξενωμένος από τις παραδόσεις του και ταυτόχρονα κατάλληλος προς εκμετάλλευση.
Ο,τι επιτραπεί να παραμείνει θα είναι μόνο αυτό που θα αποφέρει ακόμα περισσότερη εκμετάλλευση και κέρδος - κι από τη μύγα ξύγκι - ως χυδαία τουριστική και φολκλόρ γραφικότητα, ως κουλέρ λοκάλ προς τέρψη της μικροαστικής μικρόνοιας (καθόλου δεν ενδιαφέρεται ο μπουρζουάς αν ο προλετάριος φοράει ή δεν φοράει, φέσι ή σαρίκι, μαντήλα ή μπούρκα, κελεμπία ή αμπάγια, είναι γυμνός ή όχι, αρκεί να δουλεύει και να παράγει υπεραξία).
Κι όταν όλα αυτά επιτευχθούν κι οι “βάρβαροι” εκπολιτιστούν, τότε ίσως σταματήσουμε να τους βομβαρδίζουμε και να δολοφονούμε τα παιδιά τους.
απο W.B./fb